اتائونى جلا مىدهند - جمعيت فرانسه در اين سال شصت و هفت كرور است . ( عثمانى ) - براى آنكه طاعون به بلاد عثمانى سرايت نكند ايجاد قرانتين مىنمايند و اين اوّل ايجاد قرانتين است در اين مملكت . [ سنهء 1253 هجرى - سنهء 1837 مسيحى ] آسيا - ( ايران ) - در اين سال موكب همايون اعليحضرت محمّد شاه عازم هرات شد و نواب مستطاب و الا فرهاد ميرزا ( حاجى معتمد الدوله ) را نايب الاياله و مأمور توقّف دار الخلافه فرمودند - نواب مستطاب معظم در كتاب جام جم مىفرمايند : روز يكشنبه نوزدهم ربيع الثانى سال هزار و دويست و پنجاه و سه هجرى اعليحضرت شهريار غازى به جانب هرات و ممالك مشرق زمين لشكر كشيده از طهران روانه شدند و در چهاردهم شعبان همين سال غوريان فتح شد ، و در بيست و دويم شعبان به دور هرات وارد شدند و ده ماه محاصره طول كشيد و به چند علّت كه عمده اختلاف سران سپاه بود . نيز سرجان مكنيل وزير مختار دولت انگليس به جهت مداخلهء وزير مختار روس غراف سمنوويچ در امور افغانستان راضى بر اين كار نبود تسخير آن شهر ممكن نشد و در نوزدهم جمادى الآخره سال هزار و دويست و پنجاه و چهار هجرى از خارج هرات حركت كرده در نوزدهم شعبان سنهء مذكوره به مقرّ خلافت وارد شدند و مدّت شانزده ماه سفر طول كشيد - انتهى . توضيح آنكه كامران ميرزا حكمران هرات كه پيوسته خود را بسته به دولت ايران مىدانست و در اغلب موارد به امداد حكّام خراسان امور خود را منظم مىساخت اين اوقات بر خلاف راه مخالفت پيش گرفت و قصد تسخير سيستان كرد و حاكم سيستان اين فقره را به عرض آستان همايون رسانيد - نيز سرداران افاغنه كه روى دل بدين حضرت داشتند انتهاض موكب اعلى را به جانب خراسان استدعا كردند و هريك به تشريف و منشورى سرافراز شدند ، و قنبر على خان ما فى شمشيرى كه قبضهء آن مكلل به الماس بود به افتخار كهندل خان برد ، و موكب همايون به باغ نگارستان نقل مكان فرمود و حاجى ميرزا آقاسى و تمامى امرا و